สำหรับผู้ที่สนใจศึกษาการนำเข้าส่งออก ควรเริ่มต้นจากการศึกษากฎหมายก่อน เนื่องจากกฎหมายถือเป็นกระดูกสันหลังของการทำงาน เพราะจะครอบคลุมทุกอย่างที่เกี่ยวข้องทั้งในเรื่องของขั้นตอน พิธีการศุลกากร อัตราภาษีนำเข้าส่งออก เอกสารที่ต้องใช้ การลดหย่อนหรือสิทธิพิเศษทางการค้า
1. กฎหมายหลักที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้า–ส่งออก
กลุ่ม 1 เกี่ยวกับศุลกากร พิกัด และการควบคุมการค้า
| กฎหมาย | ความสำคัญต่อธุรกิจ |
|---|---|
| พ.ร.บ. ศุลกากร พ.ศ. 2560 | พิธีการนำเข้า–ส่งออก การตรวจปล่อย การประเมินอากร และความผิดทางศุลกากร |
| พ.ร.ก. พิกัดอัตราศุลกากร พ.ศ. 2530 | พิกัด HS อัตราอากร และการจัดประเภทสินค้า |
| พ.ร.บ. การส่งออกไปนอกและการนำเข้ามาในราชอาณาจักรซึ่งสินค้า พ.ศ. 2522 | การควบคุมสินค้าที่ต้องห้ามหรือจำกัดการนำเข้า–ส่งออก และการขออนุญาต |
| พ.ร.บ. มาตรฐานสินค้าขาออก พ.ศ. 2503 | มาตรฐานและการควบคุมสินค้าขาออกตามขอบเขตที่กฎหมายกำหนด |
| พ.ร.บ. การตอบโต้การทุ่มตลาดและการอุดหนุนซึ่งสินค้าจากต่างประเทศ พ.ศ. 2542 | มาตรการตอบโต้การทุ่มตลาดและการอุดหนุนสินค้านำเข้า |
| พ.ร.บ. มาตรการปกป้องจากการนำเข้าสินค้าที่เพิ่มขึ้น พ.ศ. 2550 | มาตรการปกป้องอุตสาหกรรมในประเทศเมื่อสินค้านำเข้าเพิ่มขึ้นตามเงื่อนไขกฎหมาย |
กลุ่ม B: สิทธิประโยชน์ทางภาษีและการลงทุน
| กฎหมาย | ความสำคัญต่อธุรกิจ |
|---|---|
| พ.ร.บ. ชดเชยค่าภาษีอากรสินค้าส่งออกที่ผลิตในราชอาณาจักร พ.ศ. 2524 | การชดเชยค่าภาษีอากรสำหรับสินค้าส่งออกที่เข้าเงื่อนไข |
| พ.ร.บ. ส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 | สิทธิประโยชน์สำหรับกิจการที่ได้รับการส่งเสริมจาก BOI |
| พ.ร.บ. การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2522 | การประกอบกิจการในนิคมอุตสาหกรรม รวมถึงสิทธิประโยชน์และเงื่อนไขในเขตที่เกี่ยวข้อง |
| ประมวลรัษฎากร | ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีเงินได้นิติบุคคล และหลักเกณฑ์ภาษีที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรมต่างประเทศ |
| พ.ร.บ. ภาษีสรรพสามิต พ.ศ. 2560 | ภาษีและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องกับสินค้าบางประเภท เช่น เครื่องดื่มหรือสินค้าเฉพาะที่อยู่ในบังคับ |
| พ.ร.บ. ควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน พ.ศ. 2485 | กรอบการควบคุมธุรกรรมเงินตราต่างประเทศและการชำระเงินระหว่างประเทศ |
ข้อสังเกต: สิทธิ BOI สิทธิในนิคมอุตสาหกรรม และการชดเชยค่าภาษีอากรเป็นคนละระบบกัน ผู้ประกอบการไม่ควรถือว่าเมื่อได้รับสิทธิอย่างหนึ่งแล้วจะได้รับสิทธิอื่นโดยอัตโนมัติ
2. กฎหมายเฉพาะสินค้าที่ผู้นำเข้า–ส่งออกต้องรู้
กลุ่มนี้สำคัญมาก เพราะแม้สินค้าจะผ่านพิธีการศุลกากรได้ แต่ก็อาจต้องได้รับใบอนุญาต ใบรับรอง หรือการตรวจสอบจากหน่วยงานอื่นก่อน
| กฎหมาย | สินค้าหรือเรื่องที่เกี่ยวข้อง |
|---|---|
| พ.ร.บ. กักพืช พ.ศ. 2507 | พืช ผลไม้ เมล็ดพันธุ์ และวัสดุที่เกี่ยวข้องกับพืช |
| พ.ร.บ. โรคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2558 | สัตว์มีชีวิตและสินค้าที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมโรคสัตว์ |
| พ.ร.บ. การประมง พ.ศ. 2558 | สัตว์น้ำ ผลิตภัณฑ์ประมง และกิจกรรมที่อยู่ภายใต้กฎหมาย |
| พ.ร.บ. อาหาร พ.ศ. 2522 | อาหารนำเข้าและการผลิตหรือจำหน่ายอาหารที่อยู่ในบังคับ |
| พ.ร.บ. ยา พ.ศ. 2510 | ยาและผลิตภัณฑ์ที่อยู่ในนิยามตามกฎหมาย |
| พ.ร.บ. เครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 | เครื่องสำอางนำเข้าและส่งออก รวมถึงการจดแจ้งและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง |
| พ.ร.บ. วัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 | สารเคมีและวัตถุอันตรายตามชนิดและประเภทที่กำหนด |
| พ.ร.บ. มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม พ.ศ. 2511 | สินค้าอุตสาหกรรมที่อยู่ภายใต้มาตรฐานบังคับหรือเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง |
| พ.ร.บ. พันธุ์พืช พ.ศ. 2518 | เมล็ดพันธุ์และการควบคุมตามประเภทกิจกรรมที่กฎหมายกำหนด |
| พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 | สัตว์ป่า ซากสัตว์ป่า และผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง |
| พ.ร.บ. วัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท พ.ศ. 2559 | สารหรือผลิตภัณฑ์ที่อยู่ภายใต้การควบคุมตามกฎหมาย |
| พ.ร.บ. เครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551 | เครื่องมือแพทย์และอุปกรณ์ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแล |
รายการนี้เป็นตัวอย่างกฎหมายสำคัญ ไม่ใช่รายการกฎหมายเฉพาะสินค้าทั้งหมด และต้องตรวจสอบกฎหมายฉบับแก้ไข ประกาศ และเงื่อนไขของสินค้าแต่ละชนิดด้วย
ตัวอย่างเช่น หากคุณนำเข้าวัตถุดิบอาหาร เครื่องสำอาง อาหารเสริม หรือเครื่องจักร กฎหมายที่ต้องตรวจสอบจะต่างกันตามส่วนประกอบ วัตถุประสงค์การใช้ และประเภทสินค้า ไม่ใช่ดูเพียงชื่อทางการค้า
3. กฎหมายและกรอบกฎหมายด้านการค้าระหว่างประเทศเพิ่มเติม
นอกเหนือจากกฎหมายไทยข้างต้น ผู้นำเข้าส่งออกต้องเรียนรู้เกี่ยวกับกฎหมายเหล่านี้เพื่อปกป้องผลประโยชน์ของบริษัทในการทำการค้ากับต่างประเทศด้วย
| หัวข้อ | สิ่งที่ควรศึกษา |
|---|---|
| กฎหมายถิ่นกำเนิดสินค้า | Rules of Origin และหลักเกณฑ์การออกหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า |
| ความตกลงการค้าเสรี (FTA) | สิทธิพิเศษทางภาษีและเงื่อนไขการใช้สิทธิ เช่น ATIGA, RCEP และความตกลงอื่นที่เกี่ยวข้อง |
| WTO และมาตรการทางการค้า | หลักการภาษีศุลกากร มาตรการที่ไม่ใช่ภาษี และมาตรการเยียวยาทางการค้า |
| กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา | เครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร และการนำเข้าสินค้าที่อาจละเมิดสิทธิ |
| กฎหมายธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ | เอกสารอิเล็กทรอนิกส์และธุรกรรมการค้าทางออนไลน์ |
| กฎหมายการขนส่งและโลจิสติกส์ | ความรับผิดของผู้ขนส่ง ตัวแทน และเงื่อนไขการขนส่งระหว่างประเทศ |
| กฎหมายสัญญาระหว่างประเทศ | สัญญาซื้อขาย การเลือกกฎหมายที่ใช้บังคับ การระงับข้อพิพาท และ Incoterms |
| กฎหมายทรัพย์สินและสิ่งแวดล้อมเฉพาะกรณี | สินค้าอันตราย ของเสีย สารควบคุม และสินค้าที่มีข้อจำกัดด้านสิ่งแวดล้อม |
หัวข้อเหล่านี้มีทั้งกฎหมายไทย สนธิสัญญาหรือความตกลงระหว่างประเทศ และกฎเกณฑ์ทางการค้า ซึ่งต้องแยกสถานะทางกฎหมายออกจากกันให้ชัดเจน
4. แหล่งข้อมูลกฎหมายทางการที่ควรใช้
กรมศุลกากร · กองกฎหมาย กรมศุลกากร
ค้นหากฎหมายศุลกากร พิกัดอัตราศุลกากร ประกาศเกี่ยวกับของควบคุม และสิทธิประโยชน์ทางภาษี
กรมการค้าต่างประเทศ
ตรวจสอบมาตรการนำเข้า–ส่งออก การควบคุมสินค้า และกฎเกณฑ์ด้านถิ่นกำเนิดสินค้า
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ใช้ตรวจสอบชื่อกฎหมาย เนื้อหากฎหมาย และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม
5. ข้อแนะนำสำหรับผู้ศึกษาด้านกฎหมายนำเข้าส่งออก
รายการข้างต้นเป็นกรอบสำหรับการศึกษาเบื้องต้น ยังไม่ใช่บัญชีกฎหมายที่ตรวจสอบสถานะและการแก้ไขล่าสุดครบทุกฉบับ หากจะใช้เป็นเอกสารประกอบการสอนหรืออ้างอิงในการดำเนินธุรกิจจริง ควรตรวจสอบฉบับปัจจุบันจากแหล่งราชการอีกครั้งครับ


