หากคุณกำลังทำธุรกิจนำเข้าส่งออก คำว่า Incoterms เป็นคำที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เพราะ Incoterms เป็นหนึ่งในพื้นฐานสำคัญของการซื้อขายสินค้าระหว่างประเทศ โดยใช้กำหนดหน้าที่ ความรับผิดชอบ ค่าใช้จ่าย และจุดที่ความเสี่ยงของสินค้าเปลี่ยนจากผู้ขายไปยังผู้ซื้อ

ในการเสนอราคา หรือทำสัญญาซื้อขายระหว่างประเทศ เรามักพบคำว่า EXW, FOB, CIF, CFR, DAP, DDP และคำอื่น ๆ ซึ่งทั้งหมดเป็นส่วนหนึ่งของ Incoterms Rules

ปัจจุบัน Incoterms ฉบับล่าสุดคือ Incoterms® 2020 ซึ่งจัดทำโดย International Chamber of Commerce หรือ ICC และประกอบด้วย Incoterms Rules ทั้งหมด 11 ข้อ

Incoterms คืออะไร?

Incoterms (International Commercial Terms) คือชุดกฎและเงื่อนไขทางการค้าที่ใช้ในการกำหนดความรับผิดชอบระหว่าง ผู้ขาย (Seller) และ ผู้ซื้อ (Buyer) ในการส่งมอบสินค้า

Incoterms ช่วยระบุประเด็นสำคัญ เช่น

ใครเป็นผู้จัดเตรียมสินค้า
ใครเป็นผู้รับผิดชอบค่าขนส่ง
ใครเป็นผู้รับผิดชอบค่าประกันภัยในกรณีที่ Rule กำหนดให้ทำประกัน
ใครรับผิดชอบพิธีการส่งออก
ใครรับผิดชอบพิธีการนำเข้า
จุดใดที่ความเสี่ยงของสินค้าเปลี่ยนจากผู้ขายไปยังผู้ซื้อ
ค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ระหว่างการขนส่งเป็นความรับผิดชอบของฝ่ายใด

ICC ระบุว่า Incoterms Rules เป็นมาตรฐานที่ใช้ในสัญญาซื้อขายสินค้าทั้งในประเทศและระหว่างประเทศ และช่วยลดความเข้าใจผิดเกี่ยวกับหน้าที่ ค่าใช้จ่าย และความเสี่ยงระหว่างผู้ซื้อกับผู้ขาย

อย่างไรก็ตาม Incoterms ไม่ได้กำหนดราคาสินค้า วิธีการชำระเงิน หรือโอนกรรมสิทธิ์ในสินค้าโดยตรง ดังนั้นผู้ซื้อและผู้ขายยังต้องตกลงเงื่อนไขอื่น ๆ ในสัญญาซื้อขายให้ชัดเจน

Incoterms 2020 มีกี่ข้อ?

Incoterms 2020 มีทั้งหมด 11 ข้อ โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่ ได้แก่

กลุ่มที่ 1: ใช้ได้กับการขนส่งทุกโหมด

มี 7 ข้อ ได้แก่

EXW – Ex Works
FCA – Free Carrier
CPT – Carriage Paid To
CIP – Carriage and Insurance Paid To
DAP – Delivered at Place
DPU – Delivered at Place Unloaded
DDP – Delivered Duty Paid

กลุ่มที่ 2: ใช้สำหรับการขนส่งทางทะเลและทางน้ำภายในประเทศ

มี 4 ข้อ ได้แก่

FAS – Free Alongside Ship
FOB – Free On Board
CFR – Cost and Freight
CIF – Cost Insurance and Freight

การแบ่งกลุ่มนี้สำคัญมาก เพราะ FOB, CFR, CIF และ FAS ไม่ได้ออกแบบมาให้ใช้กับการขนส่งทุกประเภท แต่มีไว้สำหรับการขนส่งทางทะเลและทางน้ำภายในประเทศโดยเฉพาะ

1. EXW – Ex Works

EXW หรือ Ex Works เป็นเงื่อนไขที่ผู้ขายมีภาระค่อนข้างน้อย โดยผู้ขายส่งมอบสินค้าเมื่อวางสินค้าไว้ให้ผู้ซื้อรับ ณ สถานที่ที่ระบุ เช่น โรงงานหรือคลังสินค้า

โดยทั่วไปผู้ซื้อจะเป็นฝ่ายรับผิดชอบการขนส่งและภาระต่าง ๆ ต่อจากจุดส่งมอบ

EXW จึงมักถูกมองว่าเป็นเงื่อนไขที่ให้ผู้ซื้อรับผิดชอบมาก ในขณะที่ผู้ขายมีหน้าที่น้อยกว่า

อย่างไรก็ตาม ICC ชี้ให้เห็นว่า EXW อาจทำให้เกิดปัญหาเกี่ยวกับการโหลดสินค้าและพิธีการส่งออกในบางสถานการณ์ และแนะนำให้พิจารณา FCA เป็นทางเลือกที่เหมาะสมกว่าในบางกรณี

2. FCA – Free Carrier

FCA หรือ Free Carrier คือเงื่อนไขที่ผู้ขายส่งมอบสินค้าให้แก่ผู้ขนส่งหรือบุคคลที่ผู้ซื้อกำหนด ณ สถานที่ที่ตกลงกัน

FCA สามารถใช้กับการขนส่งได้หลายรูปแบบ จึงมีความยืดหยุ่นมากกว่า FOB ในกรณีที่การขนส่งเป็นแบบ Multimodal หรือใช้ตู้คอนเทนเนอร์

3. CPT – Carriage Paid To

CPT หรือ Carriage Paid To หมายถึงผู้ขายเป็นผู้จัดและชำระค่าขนส่งไปยังสถานที่ปลายทางที่ระบุ

จุดที่ต้องระวังคือ ค่าใช้จ่ายกับความเสี่ยงไม่ได้เปลี่ยนมือที่จุดเดียวกัน

ความเสี่ยงจะโอนไปยังผู้ซื้อเมื่อผู้ขายส่งมอบสินค้าให้แก่ผู้ขนส่งตามเงื่อนไข แต่ผู้ขายยังเป็นผู้จัดการขนส่งไปยังปลายทางตามที่ตกลงกัน

4. CIP – Carriage and Insurance Paid To

CIP หรือ Carriage and Insurance Paid To มีลักษณะใกล้เคียงกับ CPT แต่ผู้ขายมีหน้าที่จัดทำประกันภัยตามข้อกำหนดของ CIP เพิ่มเข้ามา

จึงเหมาะกับการซื้อขายที่ต้องการให้ผู้ขายจัดการเรื่องค่าขนส่งและประกันภัยตามเงื่อนไขของ Incoterms ที่กำหนด

5. DAP – Delivered at Place

DAP หรือ Delivered at Place คือเงื่อนไขที่ผู้ขายรับผิดชอบนำสินค้าไปยังสถานที่ปลายทางที่ระบุ และส่งมอบสินค้าเมื่อสินค้าอยู่บนพาหนะขนส่งที่มาถึงและพร้อมให้ผู้ซื้อขนถ่าย

ความเสี่ยงจะอยู่กับผู้ขายจนถึงจุดส่งมอบดังกล่าว

จุดสำคัญคือ DAP ไม่ได้หมายความว่าผู้ขายต้องรับผิดชอบพิธีการนำเข้าและภาษีนำเข้าแทนผู้ซื้อทั้งหมด ดังนั้นต้องแยกเรื่อง การขนส่ง ออกจาก พิธีการนำเข้า ให้ชัดเจน

6. DPU – Delivered at Place Unloaded

DPU หรือ Delivered at Place Unloaded มีจุดเด่นคือ ผู้ขายต้องรับผิดชอบนำสินค้าไปยังสถานที่ปลายทางและ ขนถ่ายสินค้าออกจากพาหนะขนส่ง

DPU เป็น Incoterms Rule เดียวใน Incoterms 2020 ที่กำหนดให้ผู้ขายต้องขนถ่ายสินค้า ณ สถานที่ปลายทาง

7. DDP – Delivered Duty Paid

DDP หรือ Delivered Duty Paid เป็นหนึ่งในเงื่อนไขที่ผู้ขายมีภาระรับผิดชอบสูงที่สุด

ผู้ขายต้องนำสินค้าไปยังสถานที่ปลายทางตามที่ตกลง และรับผิดชอบพิธีการนำเข้า รวมถึงอากรและภาษีที่เกี่ยวข้องตามข้อกำหนดของ DDP

ICC ระบุว่า DDP เป็น Incoterms Rule ที่กำหนดภาระให้ผู้ขายสูงที่สุดในบรรดา 11 Rules

ดังนั้นผู้ส่งออกควรระมัดระวังเมื่อเสนอขายแบบ DDP โดยเฉพาะเมื่อผู้ขายไม่คุ้นเคยกับกฎหมายและพิธีการนำเข้าของประเทศปลายทาง

8. FAS – Free Alongside Ship

FAS หรือ Free Alongside Ship ใช้สำหรับการขนส่งทางทะเลและทางน้ำภายในประเทศ

ผู้ขายส่งมอบสินค้าเมื่อสินค้าถูกนำไปวางไว้ข้างเรือ ณ ท่าเรือที่ระบุ จากนั้นความเสี่ยงจะเปลี่ยนไปยังผู้ซื้อ

9. FOB – Free On Board

FOB หรือ Free On Board เป็นหนึ่งใน Incoterms ที่ผู้ประกอบการนำเข้าส่งออกคุ้นเคยมากที่สุด

ผู้ขายส่งมอบสินค้าเมื่อสินค้า ถูกนำขึ้นไปบนเรือ ณ ท่าเรือที่ระบุ และความเสี่ยงจะโอนไปยังผู้ซื้อเมื่อสินค้าขึ้นเรือแล้ว

อย่างไรก็ตาม FOB เป็น Rule สำหรับการขนส่งทางทะเลและทางน้ำภายในประเทศ ไม่ใช่ Rule ที่ออกแบบมาสำหรับการขนส่งทุกประเภท

ดังนั้น หากเป็นสินค้าบรรจุตู้คอนเทนเนอร์และมีการส่งมอบที่ Container Terminal การใช้ FCA อาจเหมาะสมกว่าในบางสถานการณ์

10. CFR – Cost and Freight

CFR หรือ Cost and Freight เป็นเงื่อนไขที่ผู้ขายรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการขนส่งสินค้าไปยังท่าเรือปลายทางที่ระบุ

แต่ความเสี่ยงไม่ได้อยู่กับผู้ขายจนถึงปลายทาง เพราะความเสี่ยงโอนไปยังผู้ซื้อเมื่อสินค้าถูกนำขึ้นเรือ ณ ท่าเรือต้นทาง

นอกจากนี้ CFR ไม่ได้กำหนดให้ผู้ขายต้องจัดทำประกันภัยสินค้า ผู้ซื้อจึงควรพิจารณาการทำประกันภัยด้วยตนเอง

11. CIF – Cost Insurance and Freight

CIF หรือ Cost Insurance and Freight มีลักษณะคล้าย CFR แต่ผู้ขายมีหน้าที่จัดทำประกันภัยตามเงื่อนไขของ CIF เพิ่มเข้ามา

CIF เป็นหนึ่งใน Incoterms ที่พบได้บ่อยในการค้าระหว่างประเทศ โดยเฉพาะการซื้อขายสินค้าทางทะเล

สิ่งสำคัญที่ผู้ซื้อควรเข้าใจคือ แม้ผู้ขายจะเป็นผู้จ่ายค่าขนส่งและจัดทำประกันภัย แต่ ความเสี่ยงไม่ได้อยู่กับผู้ขายจนถึงปลายทาง เพราะจุดโอนความเสี่ยงของ CIF อยู่ที่การส่งมอบสินค้าบนเรือ ณ ท่าเรือต้นทาง

ตารางสรุป Incoterms 2020 ทั้ง 11 ข้อ

Incoterms	ชื่อเต็ม	การขนส่ง
EXW	Ex Works	ทุกโหมด
FCA	Free Carrier	ทุกโหมด
CPT	Carriage Paid To	ทุกโหมด
CIP	Carriage and Insurance Paid To	ทุกโหมด
DAP	Delivered at Place	ทุกโหมด
DPU	Delivered at Place Unloaded	ทุกโหมด
DDP	Delivered Duty Paid	ทุกโหมด
FAS	Free Alongside Ship	ทางทะเล/ทางน้ำ
FOB	Free On Board	ทางทะเล/ทางน้ำ
CFR	Cost and Freight	ทางทะเล/ทางน้ำ
CIF	Cost Insurance and Freight	ทางทะเล/ทางน้ำ

ข้อมูลการแบ่งกลุ่มและชื่อของทั้ง 11 Rules อ้างอิงจาก ICC Incoterms® 2020

Incoterms สำคัญอย่างไรกับธุรกิจนำเข้าส่งออก?

การเลือก Incoterms ไม่ใช่เพียงการเลือกคำ 3 ตัวอักษรเพื่อใส่ในใบเสนอราคา แต่เกี่ยวข้องโดยตรงกับ ต้นทุน ความเสี่ยง และหน้าที่ของทั้งสองฝ่าย

ตัวอย่างเช่น หากผู้ซื้อเลือกซื้อสินค้าแบบ EXW ผู้ซื้ออาจต้องจัดการเรื่องการรับสินค้าและการขนส่งตั้งแต่ต้นทางมากขึ้น

ในทางกลับกัน หากผู้ขายเสนอ DDP ผู้ขายจะมีภาระเพิ่มขึ้นอย่างมาก เพราะต้องรับผิดชอบจนถึงประเทศปลายทาง รวมถึงภาระด้านการนำเข้าและภาษีตามข้อกำหนดของ DDP

ดังนั้น ก่อนเลือก Incoterms ควรพิจารณาอย่างน้อย 4 เรื่อง ได้แก่

ใครเป็นผู้จัดการขนส่ง
ใครเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่าย
จุดใดที่ความเสี่ยงโอนไปยังอีกฝ่าย
ใครเป็นผู้รับผิดชอบพิธีการส่งออกและนำเข้า

Incoterms กับ “ค่าใช้จ่าย” และ “ความเสี่ยง” ไม่เหมือนกัน

หนึ่งในเรื่องที่ผู้เริ่มต้นธุรกิจนำเข้าส่งออกเข้าใจผิดบ่อย คือคิดว่า

“ใครจ่ายค่าขนส่งถึงจุดไหน = คนนั้นรับความเสี่ยงถึงจุดนั้น”

แต่ใน Incoterms ไม่ได้เป็นเช่นนั้นเสมอไป

ตัวอย่างเช่น CPT ผู้ขายอาจเป็นผู้จ่ายค่าขนส่งไปยังปลายทางที่ตกลงกัน แต่ความเสี่ยงโอนไปยังผู้ซื้อเมื่อส่งมอบสินค้าให้ผู้ขนส่งตั้งแต่ต้นทางแล้ว

ดังนั้นเวลาวิเคราะห์ Incoterms ควรแยกให้ชัดระหว่าง Cost = ใครจ่ายเงิน กับ Risk = ใครรับความเสี่ยง นี่เป็นพื้นฐานสำคัญที่ผู้ประกอบการนำเข้าส่งออกควรเข้าใจ

Incoterms ที่ควรรู้สำหรับผู้เริ่มต้นนำเข้าส่งออก

หากเพิ่งเริ่มต้น อาจเริ่มทำความเข้าใจจาก Incoterms ที่พบได้บ่อย เช่น

EXW → FCA → FOB → CIF → CFR → DAP → DDP

จากนั้นจึงศึกษารายละเอียดของ CIP, CPT, DPU และ FAS เพิ่มเติม

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเลือก Incoterms จากความคุ้นเคยเพียงอย่างเดียว เพราะ Incoterms แต่ละข้อมีจุดส่งมอบและการจัดสรรค่าใช้จ่ายกับความเสี่ยงแตกต่างกัน

สรุป Incoterms คืออะไร?

Incoterms คือกฎมาตรฐานทางการค้าที่ใช้กำหนดหน้าที่ ค่าใช้จ่าย และความเสี่ยงระหว่างผู้ซื้อกับผู้ขายในการส่งมอบสินค้า

Incoterms 2020 มีทั้งหมด 11 Rules ได้แก่ EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP, FAS, FOB, CFR และ CIF

การเข้าใจ Incoterms อย่างถูกต้องช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถเจรจาราคา วิเคราะห์ต้นทุน วางแผนการขนส่ง และลดความเข้าใจผิดกับคู่ค้าต่างประเทศได้ดีขึ้น

สำหรับผู้ที่ต้องการทำธุรกิจนำเข้าส่งออกอย่างจริงจัง การรู้จักชื่อ Incoterms เพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอ แต่ควรเข้าใจว่า แต่ละเงื่อนไขกำหนดจุดส่งมอบ จุดโอนความเสี่ยง ค่าใช้จ่าย และหน้าที่ของผู้ซื้อผู้ขายอย่างไร

หากคุณกำลังเริ่มต้นธุรกิจนำเข้าส่งออก การเรียนรู้ Incoterms ถือเป็นพื้นฐานสำคัญที่ควรศึกษาให้เข้าใจก่อนเริ่มเจรจาซื้อขายกับคู่ค้าต่างประเทศ